Dedicated Sunucu Seçimi: İşlemciden SLA’ya Nelere Bakılmalı?

Dedicated sunucu seçimi, iş yükünüzün ihtiyacını işlemci, bellek, depolama, ağ ve hizmet koşullarıyla eşleştirme işidir. Doğru karar için önce uygulamanızın en çok neyi tükettiğini (CPU, RAM, disk I/O ya da bant genişliği) bilmeniz, ardından donanımı, veri merkezinin konumunu, DDoS korumasını ve donanım değişim süresini birlikte değerlendirmeniz gerekir.

Bu rehber, bir teklif formunu doldurmadan önce kendinize sormanız gereken soruları sırayla ele alıyor. Amaç en pahalı yapılandırmayı bulmak değil; iş yükünüze uyan, gereksiz kaynak için para ödetmeyen ve ileride büyütülebilen yapılandırmayı bulmak.

Dedicated sunucu nedir, kimler için uygundur?

Dedicated sunucu, bir veri merkezindeki fiziksel sunucunun bütün kaynaklarının tek bir müşteriye ayrılmasıdır. Sanal sunucudan farklı olarak işlemci, bellek ve diskler başka kimseyle paylaşılmaz; donanım ise sağlayıcıya aittir ve arızada onun tarafından değiştirilir. Bu yüzden fiziksel sunucu kiralama ya da kiralık sunucu olarak da anılır.

Tutarlı performansa ihtiyaç duyan veritabanları, yoğun trafikli e-ticaret siteleri, oyun sunucuları ve kendi sanallaştırma katmanını kurmak isteyen ekipler dedicated sunucunun tipik kullanıcılarıdır. Donanımı satın alıp barındırmak mı, kiralamak mı, yoksa bulutta kalmak mı daha mantıklı sorusu için colocation, dedicated ve bulut karşılaştırması yazısına bakabilirsiniz.

İşlemci: Intel Xeon mu, AMD EPYC mi?

İşlemci seçiminde marka tartışmasından önce iş yükünüzün karakterine bakın. Bazı uygulamalar tek bir çekirdeğin hızıyla sınırlıdır; bazıları ise çekirdek sayısı arttıkça neredeyse doğrusal ölçeklenir. Oyun sunucularının ana döngüsü, bazı eski kurumsal yazılımlar ve tek iş parçacıklı betikler yüksek frekanstan; sanallaştırma, derleme, video işleme ve çok kullanıcılı veritabanları ise çekirdek sayısından fayda görür.

AMD EPYC işlemciler genellikle soket başına daha fazla çekirdek, daha fazla bellek kanalı ve daha çok PCIe hattı sunar. Bu, çok sayıda NVMe disk takılacak ya da yoğun sanallaştırma yapılacak sunucularda belirgin bir avantajdır. Intel Xeon tarafında ise geniş bir model yelpazesi, bazı iş yüklerinde güçlü tekil çekirdek performansı ve uzun süredir optimize edilmiş bir yazılım ekosistemi öne çıkar.

Tek soket mi, çift soket mi sorusunda da benzer bir mantık geçerlidir. Bugünün yüksek çekirdekli işlemcileri birçok iş yükünü tek sokette karşılayabildiği için çift soket, ancak gerçekten çok yüksek çekirdek ya da bellek kapasitesi gerektiğinde anlamlıdır.

Bellek ve depolama: ECC RAM, NVMe ve RAID

ECC bellek neden şart?

Sunucularda ECC (Error Correcting Code) bellek kullanılır. ECC, bellekte oluşan tek bitlik hataları düzeltir, çok bitlik hataları ise tespit eder. Haftalarca kesintisiz çalışan bir veritabanında fark edilmeyen tek bir bit hatası, bozuk bir kayda ya da açıklanamayan bir çökmeye dönüşebilir. Bu nedenle ECC'siz bir yapılandırma, ne kadar ucuz olursa olsun, üretim ortamı için önerilmez.

Bellek miktarını belirlerken kural basittir: uygulamanın sık eriştiği "sıcak" veri RAM'e sığmalıdır. Bellek yetmediğinde sistem diske döner ve en hızlı NVMe bile RAM'in yerini tutmaz.

NVMe, SSD ya da HDD

Kurumsal NVMe diskler PCIe hattı üzerinden doğrudan işlemciye bağlanır ve SATA SSD'lere göre çok daha yüksek IOPS ile daha düşük gecikme sunar. Veritabanı, sanal makine diskleri ve yoğun yazma yapan uygulamalar için ilk tercih budur. Kurumsal sınıf disklerde dayanıklılık değerine (günlük tam disk yazma sayısı, DWPD) ve ani güç kaybında önbellekteki veriyi koruyan güç kaybı korumasına (PLP) dikkat edin.

SATA SSD'ler orta yükteki web sunucuları için hâlâ makul bir seçenektir. HDD'ler ise yedekleme, arşiv ve büyük dosya depolama gibi kapasitenin hızdan önemli olduğu işlerde anlam taşır.

RAID seviyesini doğru seçmek

• RAID 1: İki disk birbirinin aynasıdır. Bir disk bozulursa sistem çalışmaya devam eder. Küçük ve orta ölçekli sunucular için en sade güvenlik katmanıdır.
• RAID 10: Aynalanmış disk çiftleri şeritlenir. Hem performans hem yedeklilik sağladığı için veritabanlarında en sık önerilen seviyedir.
• RAID 5 ve RAID 6: Kapasiteyi daha verimli kullanır, ancak yazma performansı düşüktür. Büyük disklerde yeniden yapılandırma uzun sürer ve bu sırada ikinci bir disk arızası riski göz ardı edilmemelidir.

RAID bir yedekleme yöntemi değildir. Yanlışlıkla silinen bir tablo, fidye yazılımı ya da dosya sistemi hatası aynı anda bütün disklere yansır. RAID'in yanında ayrı bir sistemde tutulan ve düzenli olarak geri yükleme testi yapılan bir yedeğiniz olmalıdır.

Ağ portu, bant genişliği ve IP adresleri

Sunucunun ağ tarafı çoğu zaman donanımdan daha az ilgi görür, ama kullanıcı deneyimini doğrudan belirler. İlk bakılacak şey port hızıdır: 1 Gbps çoğu web uygulaması için yeterlidir; yedekleme, video ya da sanallaştırma gibi yoğun veri taşıyan işlerde 10 Gbps port düşünülmelidir.

Port hızı ile garanti edilen bant genişliği aynı şey değildir. Paylaşımlı modelde portta 1 Gbps yazsa da çıkışı başka müşterilerle paylaşırsınız ve yoğun saatlerde bu hıza ulaşamayabilirsiniz. 1:1 simetrik garantili bant genişliğinde ise taahhüt edilen kapasite yalnızca size ayrılmıştır ve indirme ile yükleme hızları eşittir. Teklif alırken trafik kotası olup olmadığını, aşımda ne olacağını ve ölçümün nasıl yapıldığını mutlaka sorun.

Veri merkezinin internete nasıl bağlandığı da önemlidir. Tek bir operatöre bağlı bir tesiste o operatördeki sorun sizin kesintiniz olur. Birden fazla operatörle, fiziksel olarak ayrı güzergâhlardan bağlanan bir tesiste ise trafik sorun anında otomatik olarak diğer hatlara kayar.

IPv4 adresleri artık kıt bir kaynaktır. Ek IP ihtiyacınız varsa gerekçesini hazırlayın ve sağlayıcının IPv6 desteğini sorun. E-posta sunucusu çalıştıracaksanız ters DNS (PTR) kaydını düzenleyebildiğinizden emin olun.

DDoS koruması, uzaktan erişim ve konum

DDoS koruması

İnternete açık her sunucu er ya da geç bir DDoS saldırısıyla karşılaşır; oyun sunucuları ve e-ticaret siteleri ise çok daha sık hedef olur. Koruma pakete dahil mi, hangi kapasiteye kadar ve hangi katmanlarda (L3/L4 ve L7) filtreleme yapıyor, saldırı anında sunucunuzun IP'si erişime kapatılıyor mu? Bu soruların cevabı, saldırı geldiğinde hizmetinizin ayakta kalıp kalmayacağını belirler. Konunun temelleri için DDoS saldırısı nedir yazısını okuyabilirsiniz.

IPMI ve KVM ile uzaktan konsol

IPMI ya da KVM-over-IP erişimi, işletim sistemi çalışmasa bile sunucunun ekranına ve klavyesine uzaktan ulaşmanızı sağlar. Yanlış bir güvenlik duvarı kuralıyla kendinizi dışarıda bıraktığınızda, bir çekirdek güncellemesinden sonra sunucu açılmadığında ya da işletim sistemini sıfırdan kurmanız gerektiğinde destek talebi açmadan sorunu kendiniz çözersiniz. IPMI arayüzünün doğrudan internete açık olmaması, VPN ya da kısıtlı bir yönetim ağı üzerinden erişilmesi önemli bir güvenlik kuralıdır.

Veri merkezinin konumu ve gecikme

Kullanıcılarınız Türkiye'deyse sunucunuzun da Türkiye'de olması gecikmeyi belirgin biçimde düşürür. Avrupa'daki bir veri merkezi, Türkiye'deki kullanıcılar için her istekte onlarca milisaniyelik ek gidiş-dönüş süresi demektir; oyun, ödeme ve canlı yayın gibi işlerde bu fark hissedilir. Operatör ve değişim noktası yoğunluğu nedeniyle İstanbul, Türkiye trafiği için doğal merkezdir. Tesis seçerken nelere bakılacağını İstanbul'da veri merkezi seçimi yazısında ayrıntılı ele aldık.

Hizmet tarafı: teslim süresi, yönetim modeli ve SLA

Donanım ne kadar iyi olursa olsun, sorun anında belirleyici olan hizmet kalitesidir. Seçim yaparken şu üç başlığı netleştirin.

Teslim süresi: Stoktaki standart yapılandırmalar genellikle çok kısa sürede, özel yapılandırmalar ise parça tedarikine göre birkaç gün içinde teslim edilir. Projeniz bir tarihe bağlıysa bunu baştan konuşun. RAM, disk, IP ve bant genişliğinin sonradan yükseltilip yükseltilemeyeceğini de sorun; büyüme planınız buna bağlıdır.

Yönetilen mi, yönetimsiz mi: Yönetimsiz sunucuda root erişimi sizdedir; işletim sistemi, güncellemeler, güvenlik ve yedekleme tamamen sizin sorumluluğunuzdadır. Kendi sistem ekibi olmayan şirketler için yönetilen hizmetler bu yükü sağlayıcıya devretmenin yoludur; izleme, yama ve yedekleme sözleşmeye bağlanır.

SLA ve donanım değişim süresi: Erişilebilirlik yüzdesi tek başına yeterli bilgi vermez. Arızalı bir disk ya da güç kaynağının kaç saat içinde değiştirildiğini, yedek parçanın sahada tutulup tutulmadığını ve 7/24 kime ulaşacağınızı sorun. Bu sürelerin ve ihlal halinde ne olacağının sözleşmede yazılı olması gerekir; örnek bir çerçeve için SLA sayfasına göz atabilirsiniz.

İş yüküne göre dedicated sunucu seçimi: örnek yapılandırmalar

Aşağıdaki tablo başlangıç noktası olarak hazırlanmış genel önerilerdir. Gerçek ihtiyaç kullanıcı sayısına, veri boyutuna ve uygulamanın verimliliğine göre değişir. Mümkünse mevcut sisteminizin CPU, bellek ve disk kullanımını birkaç hafta izleyip ölçerek karar verin.

Son kararı vermeden önce şu kontrol listesini gözden geçirin:

1. İş yükünüzün darboğazı (CPU, RAM, disk, ağ) ölçüldü mü?
2. Bellek ECC, diskler kurumsal sınıf mı?
3. RAID seviyesi ve RAID dışındaki yedekleme planı belli mi?
4. Port hızı, garantili bant genişliği ve trafik kotası yazılı mı?
5. DDoS koruması pakete dahil mi; kapasitesi ve katmanları belli mi?
6. IPMI/KVM erişimi var mı ve güvenli biçimde sunuluyor mu?
7. Donanım değişim süresi ve 7/24 destek SLA'da tanımlı mı?
8. Kaynaklar sonradan yükseltilebiliyor mu?

NetDC'de dedicated sunucu

NetDC, İstanbul Bağcılar'daki operatör bağımsız veri merkezinde Intel Xeon ve AMD EPYC tabanlı, ECC bellekli ve kurumsal NVMe diskli dedicated sunucu kiralama hizmeti sunar. RAID seçenekleri, IPMI/KVM uzaktan konsol ve root erişimi standarttır; stoktaki yapılandırmalar aynı iş günü, özel yapılandırmalar 24-48 saat içinde teslim edilir. RAM, disk, IP ve bant genişliği sonradan yükseltilebilir; sunucu yönetilen ya da yönetimsiz olarak alınabilir.

Tesis Türk Telekom, Vodafone ve GibirNet hatlarıyla fiziksel olarak ayrı güzergâhlardan bağlıdır. Dedicated müşterilerinde temel DDoS koruması, NetDC'nin kendi geliştirdiği RouteFence altyapısıyla ücretsiz sağlanır. Yapılandırma konusunda emin değilseniz iş yükünüzü anlatmanız yeterli; uygun donanımı ekiple birlikte belirleyebilirsiniz.