İstanbul veri merkezi seçimi neden bu kadar önemli?
İstanbul veri merkezi seçerken bakılması gereken temel konular şunlardır: tesisin konumu ve binanın afet risklerine karşı tasarımı, içerideki operatör sayısı ve hat güzergâhları, güç ve soğutma yedekliliği, fiziksel güvenlik, uyulan standartlar, DDoS koruması, 7/24 destek ve SLA şartları. Bu yazıda her birini nasıl sorgulayacağınızı ve keşif ziyaretinde neye bakacağınızı anlatıyoruz.
Bir veri merkezi seçimi, birkaç yıl boyunca birlikte yaşayacağınız bir karardır. Sunucuları kurduktan sonra tesis değiştirmek mümkündür ama zahmetlidir; taşıma planı, IP değişikliği ve bakım penceresi ister. Bu yüzden ilk seçimde fiyattan önce altyapıyı anlamak, ileride yaşanacak sürprizleri büyük ölçüde önler.
Temel kavramlara yabancıysanız önce veri merkezi nedir ve nasıl çalışır yazısına göz atmanızı öneririz. Burada o temelin üzerine, İstanbul özelinde pratik bir değerlendirme çerçevesi kuruyoruz.
İstanbul neden Türkiye'nin internet trafiği merkezi?
Türkiye'deki ticari veri merkezlerinin büyük çoğunluğu İstanbul'dadır ve bunun birkaç somut nedeni var. Birincisi, büyük operatörlerin omurga ağları ve ana değişim noktaları bu şehirde toplanır. Bir İstanbul datacenter'ı, ülkenin farklı operatörlerine kısa ve doğrudan yollarla bağlanabilir.
İkincisi, Avrupa'ya giden karasal fiber güzergâhları Trakya üzerinden geçer. Yurt dışı transit sağlayıcıları ve Balkanlar'daki değişim noktaları, İstanbul'daki tesislere diğer şehirlere göre daha düşük gecikmeyle ulaşır. Türkiye'den Avrupa'ya ya da Avrupa'dan Orta Doğu'ya hizmet veren işletmeler için bu doğal bir avantajdır.
Üçüncüsü, nüfus ve iş yoğunluğu. Kullanıcıların ve şirket merkezlerinin önemli bir bölümü İstanbul'da olduğu için içerik buraya yakın tutulduğunda kullanıcıların çoğu en düşük gecikmeyle hizmet alır. Aramalarda zaman zaman "istanbul verimerkezi" olarak da geçen bu pazarın büyüklüğü, seçeneklerin de çok olması demektir; dolayısıyla doğru soruları sormak daha da önem kazanır.
Konum ve erişim: Avrupa yakası, ulaşım ve afet riski
Konum yalnızca harita üzerindeki bir nokta değildir. Ekibinizin tesise ne kadar sürede ulaşabildiği, acil bir donanım değişiminde trafiğe takılmadan kapıya varıp varamayacağınız günlük işletmede fark yaratır. Operatör altyapısı ve yurt dışı güzergâhlar büyük ölçüde Avrupa yakasında yoğunlaştığı için birçok işletme bu yakadaki tesisleri tercih eder; ama ekibiniz Anadolu yakasındaysa ulaşım süresini de hesaba katın.
İstanbul bir deprem bölgesidir ve bu konu abartılmadan, mühendislik düzeyinde ele alınmalıdır. Sorulması gereken soru "deprem olur mu" değil, binanın ve içindeki altyapının buna nasıl hazırlandığıdır. Binanın yapım yılı ve güncel deprem yönetmeliğine uygunluğu, kabinlerin ve ağır ekipmanın zemine sabitlenmesi, yükseltilmiş döşemenin yapısı ve jeneratör yakıt tedarik planı somut sorulardır.
Su baskını riski için salonun bodrum katta olup olmadığına, enerji odalarının konumuna ve drenaja bakın. Kritik sistemleriniz için tek tesis yeterli değilse ikinci bir lokasyonda yedekleme ya da felaket kurtarma planlamak, tek bir binanın sunabileceğinden daha güçlü bir güvencedir.
Operatör çeşitliliği ve gecikme
Bir tesiste kaç operatör olduğu, bağlantınızın ne kadar dayanıklı olacağını belirler. Tek operatörlü bir binada o operatörün yaşadığı her arıza sizin de arızanızdır. Birden fazla operatörün bulunduğu operatör bağımsız veri merkezlerinde ise BGP ile trafik otomatik olarak sağlam hatta kayar.
Yalnızca operatör sayısını değil, hatların binaya nereden girdiğini de sorun. Üç operatörün fiberi aynı kanaldan geliyorsa, o kanalda yapılan bir kazı üçünü birden koparabilir. Fiziksel olarak ayrı güzergâhlar gerçek yedekliliğin ön şartıdır.
Gecikme için teorik değerlere değil ölçüme güvenin. Teklif aşamasında bir test IP'si isteyip kullanıcılarınızın bulunduğu operatörlerden ve hedef ülkelerden ping ve traceroute ölçümü yapın. Yurt içi kullanıcılar için yerel operatörlere ve değişim noktalarına doğrudan bağlantı, yurt dışı kullanıcılar için transit sağlayıcıların çeşitliliği belirleyicidir. Farklı bir operatörle doğrudan fiziksel bağlantı kurmanız gerekecekse tesisin cross connect sunup sunmadığını ve teslim süresini de öğrenin.
Güç, soğutma ve fiziksel güvenlik
Bu üç başlık bir tesisin temelidir ve broşürlerde hemen her zaman iyi görünür. Farkı ayrıntılar ortaya koyar.
Güç yedekliliği
Yedeklilik düzeyini (N+1, N+2 veya 2N) ve kabinlerin A+B ayrı enerji hatlarından beslenip beslenmediğini sorun. Jeneratörlerin ne sıklıkla yük altında test edildiğini, yakıtın kaç saat yettiğini ve UPS bakımının nasıl yapıldığını öğrenin. Kabin başına verilen besleme (örneğin 16A veya 32A) ve enerjinin nasıl ölçüldüğü, yoğun sunucu kurulumlarında sınır olabilir.
Soğutma
Sıcak/soğuk koridor ayrımı, soğutma ünitelerinin yedekliliği ve soğuk koridor sıcaklığının hangi aralıkta tutulduğu temel sorulardır. Yüksek yoğunluklu kabinler planlıyorsanız kabin başına desteklenen ısı yükünü önceden netleştirin. Sıcaklık ve nem izleme verilerine müşteri olarak erişip erişemeyeceğinizi de sorun.
Fiziksel güvenlik
Girişte kimlik doğrulama, biyometrik erişim, mantrap geçişleri, 7/24 kamera kaydı ve kilitli kabinler beklenen standarttır. Ziyaretçi prosedürünü, erişim kayıtlarının ne kadar süre saklandığını ve talep edildiğinde size sunulup sunulmadığını öğrenin. Yangın söndürme sisteminin türü de önemlidir; elektronik ekipman için temiz gazlı sistemler tercih edilir.
Standartlar, DDoS koruması, destek ve SLA
Standartlar ve belgeler
Bir tesisin hangi standarda göre tasarlandığı ve işletildiği, iddiaların bağımsız bir çerçeveye oturup oturmadığını gösterir. Avrupa'da EN 50600, uluslararası alanda ise Uptime Institute Tier sınıflandırması yaygın referanslardır; ikisinin farkını veri merkezi standartları: EN 50600 ve Tier yazısında anlattık. Bilgi güvenliği için ISO 27001, kişisel veri işliyorsanız KVKK uyumu da sorgulanmalıdır. Belgenin kapsamını ve geçerlilik tarihini görmek isteyin.
DDoS koruması
DDoS saldırıları yalnızca hedefteki sunucuyu değil, aynı hattı paylaşan herkesi etkileyebilir. Tesisin kendi DDoS koruma altyapısı olup olmadığını, koruma kapasitesini, saldırının tespitinden sonra ne kadar sürede devreye girdiğini ve hangi katmanlarda filtreleme yaptığını sorun. Temel korumanın fiyata dahil olup olmadığı da toplam maliyeti etkiler.
Destek ve remote hands
Gece yarısı bir diski değiştirmeniz ya da bir sunucuyu yeniden başlatmanız gerektiğinde tesise gitmek her zaman mümkün değildir. Remote hands (uzaktan el) hizmetinin kapsamı, yanıt süresi ve ücretlendirmesi önceden bilinmelidir. 7/24 NOC'nin gerçekten tesiste olup olmadığı ve destek talebinin hangi kanaldan açıldığı, kriz anında saatler kazandırır.
Sözleşme, SLA ve ölçeklenebilirlik
SLA, tesisin taahhüdünü kâğıda döken belgedir. Hangi hizmetlerin (enerji, ağ, soğutma) kapsandığına, kesintinin nasıl ölçüldüğüne, planlı bakımların nasıl bildirildiğine ve ihlal durumunda ne tür telafi yapıldığına bakın. Erişilebilirlik yüzdesinin bir hedef mi yoksa telafiye bağlı bir taahhüt mü olduğunu ayırt edin; örnek bir çerçeve için SLA sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Ölçeklenebilirlik ise bugünün değil iki yıl sonrasının sorusudur. Yan kabinin ya da aynı salonda ek alanın sizin için ayrılabilir olup olmadığını, enerji kapasitesinin artırılıp artırılamayacağını ve büyüme durumunda fiyatlamanın nasıl değişeceğini sözleşmeye yazdırın. Sözleşme süresi, enerji fiyat ayarlamaları ve fesih şartları da açık olmalıdır.
Keşif ziyareti kontrol listesi
Kâğıt üzerindeki her iddiayı yerinde doğrulamak için aşağıdaki listeyi yanınızda götürebilirsiniz. Bir maddeye net cevap alamıyorsanız, o maddeyi teklifte yazılı olarak isteyin.
| Başlık | Sorulacak soru / bakılacak nokta | Neden önemli |
|---|---|---|
| Konum | Ekibiniz tesise ne kadar sürede ulaşır? Salon hangi katta? | Acil müdahale ve su baskını riski |
| Bina ve afet | Deprem yönetmeliğine uygunluk, kabin sabitleme, yakıt planı | İstanbul'da afet senaryosu gerçekçidir |
| Operatörler | Kaç operatör var, hatlar ayrı güzergâhlardan mı geliyor? | Tek fiber kesintisinde ayakta kalmak |
| Gecikme | Test IP'si ile kendi ölçümünüzü yaptınız mı? | Teorik değil gerçek performans |
| Güç | N+1 / N+2 / 2N, A+B hatlar, jeneratör test sıklığı | Elektrik kesintisinde süreklilik |
| Enerji ölçümü | Kabin başına amper, kWh bazında ölçüm ve raporlama | Maliyet şeffaflığı ve kapasite sınırı |
| Soğutma | Koridor ayrımı, yedek üniteler, sıcaklık izleme erişimi | Donanım ömrü ve arıza riski |
| Fiziksel güvenlik | Biyometrik erişim, mantrap, kamera, erişim kayıtları | Yetkisiz erişimi önlemek ve denetim |
| Yangın | Söndürme sistemi türü ve algılama | Ekipmanı koruyarak söndürme |
| Standartlar | Tasarım standardı, ISO belgelerinin kapsamı ve tarihi | Bağımsız doğrulama |
| DDoS | Kapasite, devreye girme süresi, fiyata dahil mi? | Saldırı anında erişilebilirlik |
| Destek | 7/24 NOC, remote hands kapsamı ve yanıt süresi | Kriz anında hız |
| SLA | Kapsam, ölçüm yöntemi, telafi, planlı bakım bildirimi | Taahhüdün somutluğu |
| Büyüme | Ek kabin ve enerji kapasitesi ayrılabilir mi? | Yeniden taşınmak zorunda kalmamak |
NetDC'yi değerlendirirken bilmeniz gerekenler
NetDC, Bağcılar Mahmutbey'de (Köprü Cd. No:1A Karahan Plaza) hizmet veren operatör bağımsız bir veri merkezidir. Yurt içinde Türk Telekom, Vodafone ve GibirNet'ten ikişer 100G olmak üzere toplam 600G upstream kapasite, fiziksel olarak ayrı güzergâhlardan gelir. GTT, RETN ve BelCloud transit bağlantıları ile GNM-IX, BIX.BG ve TurkIX peering noktalarıyla birlikte toplam kapasite 7.2 Tbps'tir.
Tesis EN 50600 standardına göre tasarlanmış ve işletilmektedir: N+2 yedekli güç, A+B ayrı enerji hatları, modüler UPS ve otomatik jeneratör geçişi, 18–24°C aralığında tutulan soğuk koridor, NOVEC 1230 gazlı söndürme, biyometrik erişim ve mantrap girişleri. Kendi geliştirdiğimiz RouteFence DDoS koruması dedicated ve colocation müşterilerinde temel düzeyde ücretsizdir; 7/24 NOC ve remote hands hizmeti sunulur. Yukarıdaki kontrol listesini yanınıza alıp tesisi yerinde görmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.