Sunucu Barındırma (Colocation) Nedir? Neler Dahildir, Maliyeti Nasıl Belirlenir?

Sunucu barındırma nedir?

Sunucu barındırma (server colocation ya da server housing), size ait fiziksel sunucunun bir veri merkezindeki rack alanına yerleştirilmesi ve orada enerji, soğutma, internet bağlantısı, IP adresi ve fiziksel güvenlikle 7/24 çalıştırılmasıdır. Donanım ve yazılım sizindir; veri merkezi ise sunucunun kesintisiz çalışması için gereken altyapıyı sağlar.

Kısacası sunucu barındırma, sunucuyu ofisin bir köşesinden alıp bu iş için tasarlanmış bir tesise taşımaktır. Server barındırma, colocation ya da kısaca "rack kiralama" olarak da duyabileceğiniz bu model, hem kendi donanımı üzerinde tam kontrol isteyen hem de ofisteki elektrik, klima ve hat sorunlarından kurtulmak isteyen işletmelerin tercih ettiği bir yöntemdir.

Veri merkezinin nasıl çalıştığını merak ediyorsanız veri merkezi nedir yazımız iyi bir başlangıç noktası. Burada barındırma hizmetinin kendisine, yani ne aldığınıza, neye ödediğinize ve geçişin nasıl yapıldığına odaklanıyoruz.

Sunucuyu ofiste tutmak ile veri merkezinde barındırmak arasındaki fark

Birçok işletme yıllarca sunucusunu ofisteki küçük bir odada çalıştırır ve bir süre sorun yaşamaz. Sorun genellikle bir elektrik kesintisi, bozulan bir klima ya da tek internet hattının gitmesiyle ortaya çıkar. Aşağıdaki tablo iki ortamı tipik koşullarda karşılaştırıyor.

Ofis ortamının en büyük sorunu tek bir arızanın tüm sistemi durdurabilmesidir. Veri merkezinde ise her kritik bileşen yedeklidir ve arızalar çoğu zaman siz fark etmeden tolere edilir.

Sunucu barındırma hizmetine neler dahildir?

Hizmetin kapsamı sağlayıcıya göre değişse de iyi bir sunucu barındırma paketinde genellikle şu bileşenler bulunur:

• Rack alanı: Sunucunuzun kapladığı U sayısı kadar kabin içinde yer.
• Enerji: Belirli bir amper sınırıyla besleme; daha üst paketlerde A+B çift hat.
• Soğutma: Salonun yedekli soğutma altyapısı ve sıcaklık/nem izleme.
• Bağlantı: Belirli bir port hızı ve bant genişliği, çoklu operatör üzerinden internet erişimi.
• IP adresleri: Paketle gelen IPv4 adresleri, ihtiyaca göre ek blok ve IPv6.
• Fiziksel güvenlik: Biyometrik erişim, kamera kaydı, kilitli kabin ve kayıtlı girişler.
• DDoS koruması: Bazı tesislerde temel ağ seviyesi koruma pakete dahildir.
• Remote hands: Yeniden başlatma, kablo kontrolü, disk değişimi gibi işler için teknisyen desteği.

Pakete dahil olmayanları da bilmek gerekir. İşletim sistemi yönetimi, yedekleme, güncellemeler ve uygulama desteği standart barındırmanın parçası değildir; bunlar genellikle yönetilen hizmetler kapsamında ayrıca alınır.

U birimi ve ölçek: 1U'dan tam kabine

Kabinlerde yükseklik "U" (rack unit) ile ölçülür; 1U yaklaşık 4,45 cm'dir. Standart bir tam kabin 42U yüksekliğindedir. İnce bir sunucu 1U, daha fazla disk ya da genişleme kartı taşıyan bir model 2U veya 4U yer kaplar.

İhtiyaç büyüdükçe barındırma da kademeli olarak büyür:

1. 1U / 2U rack paketi: Tek bir sunucu için. Kabin başkalarıyla paylaşılır, enerji genellikle 1A veya 2A gibi düşük sınırlarla verilir.
2. Çeyrek ve yarım kabin: Birkaç sunucu, bir switch ve bir firewall barındırmak isteyenler için kilitli, ayrılmış bir bölüm.
3. Tam kabin (42U): Kendi ağ tasarımınızı kuracağınız, tamamen size ait kabin. Yüksek amperli besleme ve A+B hatlar burada standarttır.
4. Kafes alanı: Birden çok kabini kendi kilitli alanınızda toplamak isteyen büyük kurulumlar için.

U sayısı kadar önemli bir diğer sınır enerjidir. Kabine sığan her sunucu, paketin amper sınırına da sığmayabilir. Kabaca hesaplamak için cihazların etiketindeki değerlere değil, gerçek yük altındaki tüketime bakın: iki işlemcili, çok diskli bir sunucu yoğun saatlerde boştaki halinin birkaç katını çekebilir. Ölçümü mümkünse mevcut ortamda, akıllı bir PDU ya da sunucunun yönetim kartı üzerinden birkaç gün boyunca yapın.

Ölçeği seçerken bugünkü sunucu sayısından çok, önümüzdeki iki yılın büyüme planına bakmak gerekir. Rack ve tam kabin seçeneklerini, güncel paketleriyle birlikte sunucu barındırma (colocation) ve kabin kiralama sayfamızda bulabilirsiniz.

Sunucu barındırma fiyatlarını belirleyen kalemler

Sunucu barındırma fiyatları sabit bir tarifeden çok, birkaç kalemin toplamından oluşur. Teklifleri karşılaştırırken bu kalemleri ayrı ayrı görmek, gerçekten aynı hizmeti karşılaştırıp karşılaştırmadığınızı anlamanızı sağlar.

• Alan: Kapladığınız U sayısı ya da kabin büyüklüğü. Paylaşımlı rack ile ayrılmış kabin arasında belirgin fark vardır.
• Enerji: Sunucunuzun çektiği güç. Birçok tesis enerjiyi kWh bazında ölçer; bu durumda yalnızca kullandığınızı ödersiniz. Amper sınırını aşan kurulumlar üst pakete geçmeyi gerektirir.
• Bant genişliği: Port hızı (1G, 10G vb.), garantili ya da paylaşımlı bant ve trafik modeli (sabit, 95. yüzdelik veya kota).
• IP adresleri: IPv4 adresleri kıt olduğu için ek IP ve IP blokları ayrıca fiyatlanır.
• Ek hizmetler: Gelişmiş DDoS paketleri, yönetilen hizmet, yedekleme ve sık kullanılan remote hands.

Düşük görünen bir teklifin enerji sınırı çok düşük, bant genişliği paylaşımlı ya da remote hands'i saatlik pahalı olabilir. Karşılaştırmayı her zaman toplam aylık maliyet ve sizin gerçek kullanım profiliniz üzerinden yapın.

Sözleşme tarafında da birkaç noktayı netleştirmekte fayda var: kurulum ücreti olup olmadığı, sözleşme süresi ve erken fesih şartları, enerji birim fiyatının nasıl güncellendiği ve SLA kapsamında hangi telafilerin sunulduğu. Fiyatı belirleyen kalemler kadar, bu kalemlerin süre içinde nasıl değişebileceği de toplam maliyeti etkiler.

Sunucuyu veri merkezine taşıma adımları

İyi planlanmış bir taşıma çoğu zaman tek bir bakım penceresinde tamamlanır. Temel adımlar şunlardır:

1. Envanter: Taşınacak her cihazın modelini, U yüksekliğini, güç kaynağı sayısını ve tükettiği gücü listeleyin. Kablolama şemasını ve hangi portun nereye bağlı olduğunu kayda geçirin.
2. IP planı: Yeni tesiste hangi IP'lerin kullanılacağını belirleyin, DNS kayıtlarının TTL değerlerini taşımadan birkaç gün önce düşürün. Kendi IP bloğunuz varsa BGP duyurusunu sağlayıcıyla önceden planlayın.
3. Hazırlık: Uzaktan yönetim kartlarını (IPMI/iDRAC/iLO) yapılandırın, tam yedek alın ve geri dönüş planınızı yazın.
4. Kurulum günü: Cihazları güvenli şekilde paketleyip taşıyın, rack'e monte edin, enerji ve ağ kablolamasını yapın. A+B hatlara çift güç kaynağını ayrı ayrı bağlamayı unutmayın.
5. Test: Ağ erişimini, IP yönlendirmesini, uzaktan yönetim erişimini ve uygulamaları kontrol edin. DNS'i yeni adreslere çevirip trafiği izleyin.

Her adımın ayrıntısını ve sık yapılan hataları sunucuyu veri merkezine taşıma rehberi yazısında topladık.

Sunucu barındırma kimler için uygun, kimler için değil?

Sunucu barındırma, donanımına sahip olmak ve onu kendi istediği gibi yapılandırmak isteyenler için mantıklıdır. Elinde hâlâ ömrü olan sunucular bulunan, özel donanım (GPU, belirli depolama sistemleri, lisansa bağlı cihazlar) kullanan ya da veriyi kendi donanımında tutması gereken işletmeler bu modelden en çok faydayı görür. Sürekli yüksek trafik üreten sistemlerde uzun vadeli maliyet de genellikle avantajlıdır.

Tipik örnekler arasında kendi sanallaştırma kümesini işleten yazılım şirketleri, ERP ve muhasebe sistemlerini ofisten çıkarmak isteyen orta ölçekli firmalar, yayın ve oyun sunucusu işletenler ile kendi IP bloğu ve ASN'si üzerinden hizmet veren barındırma firmaları sayılabilir. Ortak noktaları, donanım bilgisine sahip bir ekiplerinin olması ve altyapıyı kendi standartlarına göre kurmak istemeleridir.

Buna karşılık donanım yatırımı yapmak istemiyorsanız ya da arızalı parça değişimiyle uğraşmak istemiyorsanız dedicated sunucu kiralama daha uygun olabilir; donanım sağlayıcıya aittir, siz yalnızca kullanırsınız. İş yükünüz çok değişkense, kısa süreli projeler yürütüyorsanız ya da dakikalar içinde kaynak artırıp azaltmak istiyorsanız bulut sunucu daha esnek bir seçenektir.

Üç modeli maliyet, kontrol ve esneklik açısından yan yana görmek isterseniz colocation, dedicated ve bulut karşılaştırması yazımıza bakabilirsiniz. Birçok işletme sonunda bu modelleri birlikte kullanır.

NetDC'de sunucu barındırma

NetDC, İstanbul Bağcılar Mahmutbey'de operatör bağımsız bir veri merkezi olarak sunucu barındırma hizmeti verir. 1U ve 2U rack paketleri 1A veya 2A enerjiyle, 42U tam kabinler 32A beslemeyle sunulur; ihtiyaç büyüdükçe özel kafes alanına geçilebilir. Enerji kWh bazında ölçülür ve stoktaki rack alanı için kurulum genellikle aynı iş günü yapılır.

Sunucular Türk Telekom, Vodafone ve GibirNet'ten fiziksel olarak ayrı güzergâhlardan gelen hatlar üzerinden internete bağlanır. EN 50600 standardına göre tasarlanan tesiste N+2 yedekli güç, A+B ayrı enerji hatları, NOVEC 1230 gazlı söndürme ve biyometrik erişim bulunur. Colocation müşterilerinde RouteFence temel DDoS koruması ücretsizdir; 7/24 NOC, remote hands ve NetPulse, NetUpstream ile A/B hat enerji ekranlarının bulunduğu müşteri paneli hizmetin parçasıdır.